Οι αγγειακές παθήσεις αφορούν τις αρτηρίες, τις φλέβες και τα λεμφαγγεία, δηλαδή το δίκτυο των αγγείων που μεταφέρει το αίμα και τη λέμφο σε όλο το σώμα. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν τα αγγεία βοηθά τον ασθενή να αντιληφθεί καλύτερα γιατί εμφανίζονται παθήσεις όπως οι στενώσεις, τα ανευρύσματα, οι κιρσοί και οι θρομβώσεις.

Η αγγειοχειρουργική είναι η ειδικότητα της Ιατρικής που ασχολείται με τις παθήσεις των αγγείων, δηλαδή με τις βλάβες που μπορεί να εμφανιστούν στους σωλήνες που μεταφέρουν το αίμα και τη λέμφο μέσα στο σώμα. Τα αγγεία χωρίζονται στις αρτηρίες, που μεταφέρουν το αίμα από την καρδιά προς τα όργανα και τα άκρα, στις φλέβες, που επιστρέφουν το αίμα από την περιφέρεια προς την καρδιά, και στα λεμφαγγεία, που μεταφέρουν τη λέμφο. Όταν αυτά τα συστήματα δεν λειτουργούν σωστά, μπορεί να εμφανιστούν διαφορετικές παθήσεις, άλλες ήπιες και άλλες δυνητικά σοβαρές.
Οι βλάβες των αγγείων σχετίζονται κυρίως με δύο βασικούς μηχανισμούς. Ο πρώτος αφορά το ίδιο το τοίχωμα του αγγείου. Όταν το τοίχωμα εξασθενεί ή αλλοιώνεται, μπορεί να δημιουργηθεί ανεύρυσμα, δηλαδή διάταση της αρτηρίας, ή αθηρωματική πλάκα, η οποία στενεύει τον αυλό του αγγείου και περιορίζει τη ροή του αίματος. Η σημασία αυτών των βλαβών εξαρτάται από το αγγείο στο οποίο εντοπίζονται. Για παράδειγμα, μια σημαντική στένωση στην καρωτίδα μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού, ενώ μια αντίστοιχη βλάβη σε άλλο σημείο μπορεί να έχει μικρότερη κλινική βαρύτητα.
Ο δεύτερος βασικός μηχανισμός είναι η θρόμβωση. Στη θρόμβωση το αίμα, αντί να παραμένει σε υγρή μορφή μέσα στο αγγείο, σχηματίζει θρόμβο. Αυτό μπορεί να συμβεί μέσα σε φλέβα, προκαλώντας φλεβική θρόμβωση και πρήξιμο του άκρου, ή μέσα σε αρτηρία, διαταράσσοντας την αιμάτωση ενός οργάνου ή ενός σκέλους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ένα τμήμα θρόμβου μπορεί να αποσπαστεί και να μεταφερθεί σε άλλο σημείο του σώματος, προκαλώντας εμβολή και σοβαρές επιπλοκές.
Πέρα από αυτούς τους κύριους μηχανισμούς, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την κυκλοφορία του αίματος, όπως η λειτουργία της καρδιάς, οι αναπνευστικές κινήσεις, η βαρύτητα, η πολύωρη ορθοστασία, το σωματικό βάρος και η πίεση που δέχονται τα αγγεία από τους γύρω ιστούς. Για αυτό και οι αγγειακές παθήσεις δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται απομονωμένα, αλλά ως μέρος της συνολικής λειτουργίας του οργανισμού.
Η αγγειοχειρουργική συνδέεται στενά με πολλές άλλες ιατρικές ειδικότητες. Η καρδιολογία σχετίζεται άμεσα με την κυκλοφορία του αίματος, η νεφρολογία με τις αγγειακές βλάβες που συνοδεύουν τη νεφρική δυσλειτουργία, η νευρολογία με την καρωτιδική νόσο και το εγκεφαλικό, η παθολογία και η διαβητολογία με τις αγγειακές επιπλοκές του σακχαρώδη διαβήτη, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται συνεργασία και με ρευματολόγους ή επεμβατικούς ακτινολόγους. Για τον λόγο αυτό, η αγγειοχειρουργική εκτίμηση έχει συχνά ρόλο όχι μόνο θεραπευτικό αλλά και διαγνωστικό, βοηθώντας να διευκρινιστεί η φύση μιας αγγειακής βλάβης και η κατάλληλη στρατηγική αντιμετώπισης.
Η κατανόηση των αγγειακών παθήσεων είναι σημαντική για κάθε ασθενή, γιατί βοηθά να αναγνωριστούν έγκαιρα συμπτώματα όπως ο πόνος στη βάδιση, το πρήξιμο στα πόδια, οι κιρσοί, τα έλκη, τα νευρολογικά επεισόδια ή ο πόνος που σχετίζεται με ανεπάρκεια της αιμάτωσης. Όσο πιο νωρίς αξιολογηθεί σωστά μια αγγειακή βλάβη, τόσο περισσότερες είναι οι δυνατότητες πρόληψης επιπλοκών και επιλογής της κατάλληλης θεραπείας.