Η καρωτιδική νόσος είναι η στένωση της καρωτίδας από αθηρωματική πλάκα και συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο παροδικού ισχαιμικού επεισοδίου ή εγκεφαλικού. Η έγκαιρη διάγνωση, η σωστή εκτίμηση του βαθμού της στένωσης και η εξατομικευμένη αντιμετώπιση βοηθούν ουσιαστικά στην πρόληψη σοβαρών νευρολογικών επιπλοκών.

Η καρωτιδική νόσος οφείλεται στη δημιουργία αθηρωματικής πλάκας στην καρωτίδα, δηλαδή σε μία από τις βασικές αρτηρίες που τροφοδοτούν με αίμα τον εγκέφαλο. Όταν η αρτηρία στενεύει, το αίμα δεν περνά ομαλά, με αποτέλεσμα είτε να μειώνεται η αιμάτωση του εγκεφάλου είτε να αποκολλάται υλικό από την πλάκα μαζί με θρόμβο και να μεταφέρεται προς τον εγκέφαλο, προκαλώντας παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο ή εγκεφαλικό. Η καρωτιδική νόσος εμφανίζεται συχνότερα σε μεγαλύτερες ηλικίες και σχετίζεται με το κάπνισμα, την υπέρταση, τον σακχαρώδη διαβήτη, την υπερχοληστερολαιμία, τη στεφανιαία νόσο και γενικότερα την αθηροσκλήρωση σε άλλα αγγεία. Η συστηματική άσκηση και η σωστή διατροφή φαίνεται να έχουν προστατευτικό ρόλο.
Σε αρκετούς ασθενείς η νόσος μπορεί να μην προκαλεί κανένα σύμπτωμα και να διαγνωστεί τυχαία σε έλεγχο ρουτίνας ή κατά τη διερεύνηση άλλου προβλήματος. Όταν όμως γίνει συμπτωματική, μπορεί να εκδηλωθεί με παροδική αδυναμία ή μούδιασμα στο χέρι ή στο πόδι, δυσκολία στην ομιλία, παροδική απώλεια όρασης από το ένα μάτι ή εικόνα παροδικού ισχαιμικού επεισοδίου και εγκεφαλικού. Ακόμα και αν τα συμπτώματα υποχωρήσουν γρήγορα, δεν πρέπει να αγνοούνται, γιατί μπορεί να αποτελούν προειδοποίηση για επερχόμενο εγκεφαλικό επεισόδιο.
Η διάγνωση γίνεται αρχικά με υπερηχογράφημα καρωτίδων και σπονδυλικών αρτηριών, το οποίο αποτελεί τη βασική, γρήγορη και μη επεμβατική εξέταση για την ανίχνευση της στένωσης και την εκτίμηση της πλάκας. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί συμπληρωματικός έλεγχος με αξονική ή μαγνητική αγγειογραφία, ώστε να εκτιμηθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια η ανατομία της βλάβης και να σχεδιαστεί η κατάλληλη θεραπευτική στρατηγική. Ο μαζικός προληπτικός έλεγχος στον γενικό πληθυσμό δεν συστήνεται, αλλά μπορεί να έχει θέση σε άτομα με σημαντικούς παράγοντες κινδύνου.
Η αντιμετώπιση εξαρτάται κυρίως από τον βαθμό της στένωσης και από το αν υπάρχουν νευρολογικά συμπτώματα. Σε όλους τους ασθενείς απαιτείται έλεγχος και τροποποίηση των παραγόντων κινδύνου, καλή ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, του σακχάρου και της χοληστερόλης, αντιαιμοπεταλιακή αγωγή όταν υπάρχει ένδειξη, διακοπή καπνίσματος, καθημερινό περπάτημα, έλεγχος σωματικού βάρους και υιοθέτηση υγιεινής, μεσογειακού τύπου διατροφής. Σε μικρότερου βαθμού ασυμπτωματικές στενώσεις συνήθως προτείνεται συντηρητική αντιμετώπιση με τακτική παρακολούθηση. Σε μεγαλύτερες στενώσεις ή όταν έχουν ήδη εμφανιστεί συμπτώματα, μπορεί να χρειαστεί επεμβατική θεραπεία, πάντοτε μετά από εξατομικευμένη εκτίμηση του ασθενούς και των απεικονιστικών ευρημάτων.
Η καρωτιδική νόσος είναι μια πάθηση που συχνά εξελίσσεται σιωπηλά μέχρι να εμφανιστούν νευρολογικά συμπτώματα. Για τον λόγο αυτό, η έγκαιρη διάγνωση σε άτομα με παράγοντες κινδύνου και η σωστή αγγειοχειρουργική εκτίμηση είναι καθοριστικές, ώστε να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπεία και να μειωθεί ο κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου.